Hoe vaak iemand op een dag moet poepen verschilt per persoon. De een moet wel drie keer op een dag, terwijl voor een ander drie maal per week normaal is. Wanneer de ontlasting minder dan drie maal per week komt, wordt er gesproken van verstopping. Synoniemen voor verstopping zijn obstipatie, constipatie en hardlijvigheid.

Oorzaken van verstopping:

  • te weinig drinken;
  • te weinig vezels in de voeding;
  • te weinig lichaamsbeweging;
  • niet naar het toilet gaan terwijl je wel moet;
  • bepaalde medicijnen zoals antidepressiva, ijzertabletten, opiaten, parkinsonmedicijnen, anti-epileptica en plaspillen;
  • chronisch gebruik van prikkelende laxeermiddelen; deze kunnen de darm op den duur beschadigen;
  • verkeerd gebruik van de bekkenbodemspieren;
  • aanleg; sommige mensen hebben minder actieve darmen;
  • zwangerschap;
  • psychische factoren, zoals spanning of het toilet niet willen gebruiken op een onbekende plek;
  • Prikkelbare Darm Syndroom (PDS);
  • een ziekte of aandoening zoals een traag werkende schildklier of een gezwel in de dikke darm.

Symptomen

Het poepen gaat moeizaam, is soms pijnlijk en de ontlasting is hard en droog. Dit komt doordat de ontlasting te lang in de dikke darm heeft gezeten. In de dikke darm wordt namelijk vocht onttrokken aan de ontlasting. Doordat de ontlasting zich in de dikke darm ophoopt, kan er ook sprake zijn van buikpijn of buikkrampen. Wanneer de darm heel vol is, is het mogelijk dat er wat dunne ontlasting langs de harde ontlasting weglekt. Dit wordt overloopdiarree of paradoxale diarree genoemd. Als het lukt om te poepen kun je erna het gevoel hebben nog niet klaar te zijn. Door te hard te drukken kunnen er aambeien en kloofjes of scheurtjes in de anus (fissuren) ontstaan.

Tips bij verstopping

Door voldoende te drinken, vezelrijk te eten, voldoende te bewegen en naar het toilet te gaan wanneer je aandrang voelt, kun je verstopping vaak voorkomen en verhelpen. Vergeet ook niet te ontbijten; met het ontbijt breng je de darmen op gang. Onder voldoende drinken wordt twee liter per dag verstaan. Bij vezelrijke voeding kun je denken aan volkoren- en roggebrood, aardappelen, volkoren pasta, zilvervliesrijst, peulvruchten, groenten en fruit. En voldoende beweging is ten minste een half uur per dag intensief bewegen.

Laxeren

Wanneer deze tips onvoldoende helpen, kun je een laxeermiddel gebruiken. Is een andere ziekte de oorzaak van de verstopping? Neem dan contact op met een arts.

Laxeermiddelen bij acute verstopping

Bij acute verstopping (een paar dagen geen ontlasting) zijn de laxeermiddelen lactulose en macrogol eerste keus. Beiden werken door vocht vast te houden in de darmen. Bisacodyl en natriumlaurylsulfaatacetaat (Microlax klysma) kunnen worden ingezet als lactulose of macrogol onvoldoende helpt. 

  • Lactulose en macrogol houden vocht vast in de darmen waardoor het volume van de ontlasting groter wordt. Hierdoor wordt de darm gestimuleerd om harder te gaan werken en wordt de ontlasting zachter. Deze middelen werken niet meteen; na een paar dagen pas merk je resultaat. Je mag ze gebruiken als je zwanger bent of borstvoeding geeft. Ook voor ouderen zijn het geschikte middelen.
  • Bisacodyl prikkelt de darmwand en stimuleert de darmbewegingen. Ook zorgt het dat de darminhoud vocht opneemt en vasthoudt. Dit geeft een zachte ontlasting en een makkelijker stoelgang. Als je de tablet 's ochtends op de nuchtere maag inneemt, komt de ontlasting binnen vijf uur na inname op gang. Als je deze ’s avonds inneemt, komt de ontlasting na tien uur op gang. Een zetpil met bisacodyl werkt veel sneller, meestal binnen een uur. Bisacodyl mag je niet langer dan drie dagen achter elkaar gebruiken. Anders kan je darm eraan wennen en ‘lui’ worden, met nog meer verstopping als gevolg. Bisacodyl is geschikt voor plotseling optredende verstopping (zoals op reis) of als de darmen snel leeg moeten (bijvoorbeeld bij een operatie).
  • Natriumlaurylsulfaatacetaat klysma werkt laxerend en wordt ook gebruikt om het laatste deel van de darm leeg te maken voor een darmonderzoek, darmoperatie of bevalling. De ontlasting komt binnen 5 tot 20 minuten op gang.

Laxeermiddelen bij langdurige verstopping

Psylliumvezels, sterculiagom of gezuiverde zemelen zijn bulkvormers. Bulkvormers nemen vocht op en zwellen op in de darm, wat voor meer ontlasting zorgt. Hierdoor wordt de darm geprikkeld om harder te werken. Het is belangrijk dat je bij deze middelen voldoende drinkt: 1,5 tot 2 liter per dag. Anders kunnen ze gaan klonteren in de darm met mogelijk verstopping of afsluiting van de darm tot gevolg. Neem deze middelen dagelijks bij het ontbijt door ze op te lossen in water of sap of te mengen met yoghurt. Na een tot drie dagen zal de ontlasting op gang komen.

Bisacodyl

Bisacodyl behoort tot de groep van geneesmiddelen die contactlaxantia wordt genoemd. Bisacodyl verhoogt onder andere het regelmatige samentrekken van de darm en verhoogt de hoeveelheid water van de darminhoud, waardoor ontlasting sneller en makkelijker plaatsvindt. Je kunt Bisacodyl gebruiken bij kortdurende behandeling van voortdurende (chronische) of steeds terugkerende (habituele) verstopping (obstipatie), om de ontlasting te vergemakkelijken als dat nodig is, bijvoorbeeld bij aambeien, maar de arts kan je dit middel ook voorschrijven om de darmen volledig leeg te maken als voorbereiding in het ziekenhuis op bepaalde onderzoeken en als voor- en nabehandeling bij bepaalde operaties.

Wanneer mag je dit geneesmiddel niet gebruiken?

  • Als je allergisch bent voor de werkzame stof, bisacodyl, of een andere stof uit de groep waartoe bisacodyl behoort (de zogenaamde triarylmethaanderivaten) of voor één van de andere stoffen in dit geneesmiddel.
  • In geval van darmafsluiting of darmstilstand (ileus), omstandigheden waarbij onmiddellijk moet worden geopereerd zoals blindedarmontsteking, plotseling optredende ontstekingen van de ingewanden of ernstige uitdroging (dehydratie).
  • Bij plotseling optredende heftige buikpijn.

Lees vóór gebruik de bijsluiter en vraag wanneer nodig advies van de behandelende arts.

Klysma

Colex klysma 31,8 mg/ml / 139,1 mg/ml: Colex klysma behoort tot de groep geneesmiddelen die de stoelgang bevorderen (laxeermiddelen). Colex klysma is bestemd voor het leegmaken van de dikke darm en de endeldarm bij incidentele obstipatie (verstopping), om bariumpap (een diagnostisch middel) te verwijderen en als voorbereiding van bepaalde medische ingrepen en bij de bevalling.

Colex klysma is bestemd voor gebruik door volwassenen en kinderen ouder dan 12 jaar. Zonder medisch toezicht mag Colex klysma niet worden gebruikt bij kinderen tot en met de leeftijd van 12 jaar.

Wanneer mag je dit middel niet gebruiken?

  • Je bent allergisch voor een van de stoffen in dit geneesmiddel, je hebt kort geleden overgegeven, je hebt dorst en een licht gevoel in het hoofd, en een geconcentreerde, sterk ruikende urine (verschijnselen van uitdroging), je hebt last van buikpijn, je hebt een blindedarmontsteking of een buikvliesontsteking, je hebt zwarte, kleverige of bloederige ontlasting, of bloed in braaksel (tekenen van een maag- of darmbloeding), je hebt nierproblemen, je hebt abnormale uitslagen van bloedonderzoek (een hoog fosfaatgehalte, een laag of hoog calciumgehalte), je hebt een aangeboren vergroting van de dikke darm (aangeboren megacolon), de normale opening van de anus ontbreekt (atresia ani), je hebt last van onvoldoende hartwerking (hartfalen).
  • Colex klysma niet worden toegediend aan kinderen die jonger zijn dan 3 jaar
  • Je hebt van de arts vernomen dat je een van de volgende aandoeningen zou kunnen hebben:
    • Een darmblokkade.
    • Een ontsteking van de darmen (zoals de ziekte van Crohn of ulceratieve colitis).

Lees vóór gebruik de bijsluiter en vraag wanneer nodig advies van de behandelende arts.

Microlax: Microlax bevat onder andere sorbitol. Deze stof bevordert de stoelgang door een vocht aantrekkend effect. Dit heeft als gevolg dat de ontlasting minder hard wordt en de darmfunctie wordt bevorderd. Het natriumlaurylsulfoacetaat vergemakkelijkt het doordringen van de Microlax oplossing in de ontlasting. Microlax kan worden gebruikt indien je last hebt van moeilijke stoelgang, ten gevolge van harde ontlasting die zich in het laatste gedeelte van de dikke darm bevindt, of als je de ontlasting niet kunt ophouden. Microlax kan ook worden gebruikt ter voorbereiding van darmonderzoek of van een chirurgische ingreep in het rectum (het onderste gedeelte van de dikke darm).

Wanneer mag je dit middel niet gebruiken?

  • Je bent allergisch voor een van de stoffen in dit geneesmiddel.
  • Als je last hebt van bloedende aambeien, als je last heeft van zwerende ontstekingen van de dikke darm (colitis ulcerosa), of wanneer je lijdt aan een ontsteking van de endeldarm (proctitis).

Lees vóór gebruik de bijsluiter en vraag wanneer nodig advies van de behandelende arts.